قوانین نانوشته اخلاقیات در کوهنوردی

در کتاب کوهنوردی نوشته تونی لارنس متن جالبی وجود دارد:
“رفتار و عملکرد ما در کوهنوردی بر مبنای مجموعه قوانین نانوشته است. ”
قوانینی که جایی بصورت نوشته شده وجود ندارد, الزامی بر انجام و رعایت آن ها وجود ندارد و گاه می توانند تفسیر به رای شوند و گاه بسیار نسبی هستند , اما بصورت یک میراث در فرهنگ کوهنوردی پا گرفته و منتقل شده است.
بحث هایی نظیر اخلاقی بودن یک صعود از نظر تکنیک به کار گرفته شده در آن – درست یا غلط بودن رول کوبی – اینکه چه کسی اولین بار یک مسیر را صعود کرده و ……
در کوهنوردی اروپا به دلیل سابقه مستند – مکتوب و دنباله دارد و انتقال درست تجربیات این قوانین نانوشته به گونه ای شفاف در جامعه کوهنوردی مورد اجماع است . ( هر چند همواره استثناهایی وجود دارند و به یاد داشته باشیم که همیشه تضاد عاملی برای پیشرفت است)…

فرهنگ مکتوب کوهنوردی اروپا این امکان را به علاقه مندان می دهد که با بررسی و موشکافی در سیر کوهنوردی با روند تکامل آن آشنا شوند و به طبع آن به مدد همین سابقه جواب بسیاری از باید و ها و نباید را بگیرند.

به عنوان مثال کوهنوردان انگلیسی به هیچ عنوان میانه ای با رول کوبی ندارند و رول کوبی را تنها در محل های تمرینی خاصی مجاز می دانند ( معادن متروکه سنگ یا Quarry) , و سبک اخلاقی در صعود مسیر های طبیعی در انگلستان ابزار گذاری است و حتی میخ کوبی را جز در موارد صعود های زمستانی و آن هم در اسکاتلند مجاز نمی دانند.

در مقابل فرانسویها پایه گذار رول کوبی مسیر ها هستند و بنا به روایتی بیشترین مسیر های رول کوبی شده دنیا در آن قرار دارند. بعنوان مثال در محمدو ۱۵۰ کیلومتری اطراف شامونی که به پایتخت کوهنوردی دنیا شهرت دارد ۴۶۲ منطقه (Crag) سنگنوردی Sport است که در بعضی از آنها بیشتر از ۲۵۰ مسیر وجود دارد.

ازسویی دیگر در منطقه ای در مرز آلمان و بلژیک جلی وجود دارد که در آن نه تنها استفاده از پودر در صعود مسیر های طبیعیش مجاز نیست بلکه ابزار گذاری فلزری به هر نحوی ممنوع است و تنها وسیله حمایت قرار دادن طناب هایی با یک سر گره خورد و لاخ کردن آن ها در شکاف بعنوان حمایت میانی است. درجه سختی بعضی از این مسیر ها به ۷ تا ۸ ( فرانسوی) می رسد!!

در پی هر حادثه در کوهنوردی از اولین صعود موفق ماتر هورن که در آن ادوارد وایمپر از فراز قله سنگ به سمت جبهه ایتالیایی که کوهنوردان ایتالیایی مشغول صعود بودند ریخ و بعد حادثه مرگ همراهانش بر اثر سقوط گرفته تا هر حادثه ای دیگر اتفاقات رخ داده ثبت – بررسی و منتشر می شد.

انجمن های کوهنوردی در میان نقش بزرگی در گرد آوری این مجموعه بی نظیر دارند. آرشیو انجمن کوهنوردی بریتانیا دارای ۳۰ هزار جلد کتاب و گزارش و دستنوشته است و کتاب سال آن از سال ۱۸۶۳ هر ساله منتشر می شود.

این امر کم و بیش در بین تمامی کشورهای صاحب سبک در کوهنوردی دیده می شود – آرشیو سالنامه انجمن کوهنوردان لهستان – فرانسه و …..

این میراث غنی بعنوان پشتوانه راهنمای بسیاری از بحث ها و نتیجه گیری ها در کوهنوردی است. هر چند همانگونه که ما در کوهنوردی آزاد به انتخاب راه – همطناب و زمان هستیم و این انتخاب به آشنایی و قضاوت دانش ما بر می گردد نانوشته بودن باید و ها و نباید ها در کوهنوردی هم این حسن را دارد که افراد آزاد به انتخاب باشند اما نه در تاریکی.

در اواخر سال ۲۰۱۱ (پاییز ۱۳۹۰) کتاب بسیار جالبی در باره کوهنوردی و فلسفه در امریکا به چاپ رسیده که شهرت آن به اروپا نیز کشیده شود. این کتاب در حقیقت گرد آوری چندین مقاله در باره موضوعات کوهنوردی و فلسفه آن است.

نویسندگان هر مقاله هر یک جنبه هایی از موارد چالش بر انگیر حیطه اخلاقیات در کوهنوردی را مورد بحث قرار داده اند و به بسط آن پرداخته اند. بشخصه بر این باورم که ترجمه و انتشار چنین کتاب هایی در شرایط فعلی کوهنوردی ما از هر کتاب فنی و تخصصی می تواند مفید تر باشد.