طبق برنامه زمانبندی شده هیئت و گروه کوهنوردی قاجر گرامیداشت ششمین سالگرد زنده یاد سامان نعمتی با صعود مرتفعترین قلل زرد کوه برگزار گردید.
زنده یاد سامان نعمتی کوهنورد خستگی ناپذیرگروه قاجر قروه همیشه باعث انسجام کوهنوردان بخصوص جوانان کوهنورد قروه بود او جایگاه همیشگی خود را در ارتفاعات هیمالیا قله نانگاپاربات انتخاب کرد و با این انتخاب باعث انسجام بیشتر کوهنوردان شهر خود گردید بطوری که هر ساله بیش از ۲۰ نفر از کوهنوردان آقا و خانم قروه همه با هم یکدل و یکصدا با عزمی راسخ پا به بلندترین نقاط ارتفاعات ایران سرفراز، می گذارند که یاد این عزیز را گرامی دارند خاطره او به هیچ عنوانی از خاطر کوهنوردان قروه و کشور نخواهد رفت.
ساعت ۴:۳۰ تعداد ۲۷ نفر از کوهنوردان در محل میدان اصلی شهر جمع و پس از جاسازی کوله پشتی ها در پشت خودرو ها(دودستگاه وانت ۲ کابین و ۱ دستگاه مینی بوس اداره ورزش و جوانان) ساعت ۵ حرکت خود را بطرف شهرستان کوهرنگ از مسیر همدان ، ملایر ، بروجرد، درود ،الیگودرز،داران با نام و یاد خدا آغاز کردیم.
ساعت ۱۴ به اداره ورزش و جوانان کوهرنگ رسیدند و دو نفر از همنوردان عزیز که ساکن اصفهان هستند(خانم الناز صمدی و همسر گرامیشان یوسفی) نیز به ما ملحق شدند پس از صرف ناهار و جمع کردن وسایلها به ۳ تیم تقسیم شده تا بتوان در کوتاه ترین زمان مرتفع ترین قلل این رشته کوه عظیم را با یاد و خاطره سامان عزیز فتح کنند .
گروه به سه تیم تقسیم شد که بنده جزو تیم اول بودم که گزارشش را تقدیم می کنم..
تیم اول از کوهرنگ با مینی بوس به سمت سد حرکت کرده و پس از نیم ساعت آنجا رسیده و کنار رودخانه پشت سد اتراق نمودند و پس از جابجا کردن وسایل استراحت نمودند
نزدیک غروب همنوردان از سد بازدید کرده و شام را در هوایی مناسب در کنار هم صرف نمودند و در شبی پرستاره در کنار رودخانه خوابیدند
اعضا ساعت ۴:۳۰ بیدارشده و پس از یک ساعت با کوله های سبک از مسیر دره لاسبز به سمت پناهگاه چال میشان حرکت کردند
در بین مسیر همنوردانی از تهران ، شیراز، بهبهان بودند و از چندین چادر عشایر گذر کردند تا پناهگاه دو چشمه کوچک با آبی گوارا وجود داشت که روح و جان هر خسته ای را نشئه جدید می بخشید.
هر ۳ تیم توسط بیسیم جویای احوال هم بودند.حدود ساعت ۱۱ به پناهگاه چال میشان در ارتفاع ۳۶۰۰ رسیدند پس از استراحت کوتاهی به سمت قله حرکت کردند.
تا اینکه ساعت ۱۳ اعضای تیم به قله رسیده و آنجا منتظر تیم سوم شدند.
پس از گرفتن چند عکس و گرامیداشت خاطره زنده یاد سامان نعمتی به سمت پناهگاه حرکت کردند
پس از ۳ ربع به پناهگاه رسیده و همگی به محل کمپ (سد پشت رودخانه)حرکت کرده و ساعت ۱۹ به پایین رسیده و پس از جمع آوری وسایل به آبشار شیخعلی خان کنار اعضای تیم دوم رفتنند.
زرد کوه به مجموعه کوهستانی بلند و سربه فلک کشیده از رشته کوه زاگرس مرکز ی گفته می شود که در جنوب غربی کشور واقع گردیده است . این مجموعه با جهت عمومی شمال غرب – جنوب شرق در بخش غربی استان چهارمحال و بختیاری کشیده شده است . موقعیت جغرافیایی آن بین ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۵۵ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است .
طول کوهستان زردکوه در منابع مختلف متفاوت است بیشترین طول در نظر گرفته شده ۱۲۳ کیلومتر است ( به اضافه کوه میلی ) و کمترین آن ۴۵ کیلومتر ( بخش اصلی زرد کوه که قله های بالای ۴۰۰۰ متر دارد) بر آورد شده است . طبق نقشه شهرکرد ( ۲۵۰۰۰۰ : ۱ سازمان جغرافیایی ارتش ) طول رشته زردکوه از گردنه چری تا دره آب الکن ( از شاخه های اصلی رودخانه زالکی ) حدود ۱۰۰ کیلومتر است . در مجموع این کوهستان از حدود ۱۳۸ شمال باختری شهرکرد شروع می شود و تا ۴۰ کیلومتری جنوب باختری آن امتداد می یابد . همچنین عرض متوسط آن حدود ۲۰ کیلومتر می باشد
واژه شناسی زرد کوه :
نام زرد کوه را برخی برگفته از معنای صخره ای بودن این کوهستان دانسته ، بعضی از شکل اسب مانند دو زرده یا جفت زرنه ( دو قله مهم مرکزی زرد کوه ) که در فرهنگ پارسی به معنای اسب زرد است در نظر گرفته و برخی نیز این نام را از رنگ آن دانسته اند . با توجه به اینکه هنگامیکه نور خورشید بر این کوهستان می تابد به ویژه در زمانیکه نور آن مایل است ( صبح و عصر ) چشم انداز این کوهستان به رنگ زرد به نظر می آید. بنا بر این نظر آخری درستر به نظر می رسد، همچنین در ایران کوههای بسیاری وجود دارد که نامشان از رنگ سنگهای آنها گرفته شده است( سیاه کوه ، سفید کوه و غیره )
اجزای سیستم زرد کوه :
مجموعه زرد کوه از نظر زمین ساختی دارای ساختار پیچیده و مربوط به دوران سوم زمین شناسی است در این دوران برخورد دو صفحه ایران و عربستان سبب چین خوردن رسوبات زاگرس گردیده و پس از برخورد با سپر ایران به زیر آن فرورانش کرده است .
پی آمد حرکات نهایی صفحه های ایران و عربستان در دوران سوم زمین شناسی ، شکل گیری چین خوردگیها ، گسلها ، برپایی و رانش طبقات بر روی هم گردیده است . از این رو در کوهستان زرد کوه گسله ها شکست های فراوانی مشاهده می گردد. در واقع این کوهستان منطبق بر یک گسله اصلی بنام زرد کوه و موازی با جهت عمومی آن ( شمال باختری ، جنوب خاوری ) می باشد به همین خاطر ارتفاعات این اخش بلند و جوان می باشند.
تشکیلات زمین شناسی زرد کوه متنوع و به تقریب بیشتر تشکیلات دورانهای زمین شناسی را دارا است . کهنسال ترین رخنمونهای زرد کوه مربوط به پرکامبرین و پالتوزنئیک و بیشتر شامل نمکهای سری هرمز و سازنده زرد کوه ( ماسه سنگ ، اهک و شیل ) است . بخش عمده رخنمونهای سطح این کوهستان را آهکهای اوربی تولین دار کرتاسه تشکیل می دهد . شیل و مارن ، آهک نومولیت دار و کنگلو مرای بختیاری از مهمترین رخنمون های سطحی بین اتوسن تا پلیوستوسن در دامنه های زرد کوه است . آبرفتهای کواترنر بیشتر در کناره رودخانه های دره های اصلی مشاهده می شوند
توپو گرافی و پیکر زمین :
کوهستان بلند و جوان زرد کوه قله های بسیاری دارد که بسیاری از قلل آن تیز و کشیده یا بصورت ستیغ های مضرس است . بلندترین قله آن کلون چی است که ۴۲۲۱ متر از سطح آبهای آزاد ارتفاع دارد. بیش از ۱۰ قله بالای ۴۰۰۰ متر ارتفاع در زردکوه وجود دارد( نقشه کوهستان زرد کوه ) قله های معروف زرد کوه عبارتند از شاه شهیدان ( ۴۰۷۰ متر ) دوزرده (۴۰۰۰ متر ) هفت تنان ( ۴۱۰۹ متر ) سپردان (۳۹۸۳ متر ) چال میشان (۳۸۷۰ متر ) آب سفید ( ۳۷۵۰ متر ) و قلل جنوب شرقی که بلندترین قله آن ۴۰۷۵ متر از سطح آبهای آزاد ارتفاع دارد.
انطباق گسله زرد کوه با جهت عمومی این کوهستان و قرار گرفتن خط گسله در جبهه جنوبی سبب شده شیب دامنه های جنوبی تندتر و دیواره ها و پرتگاههای بلند و با شکوهی را بوجود آورده است . بیش از ۷۰ درصد سطح کوهستان زرد کوه را رخنمون های سنگی تشکیل می دهد . بنابر این خاک آن خیلی کم و تنها در دامنه های باشیب ملایم خاک کم عمقی مشاهده می گردد و به تدریج به طرف کناره های رودخانه بر عمق خاک افزوده می گردد.
بارزترین ویژگیهای زمین ریختی کوهستان زرد کوه به قرار زیر است:
۱- مهمترین ویژگی کوههای منطقه که بصورت رشته رشته هستند وجود دره ها و گذرگاههای عمیق که در زبان محلی به آنها تنگ می گویند و عمود بر جهت عمومی کوهها شکل گرفته اند . تنگ های مهم زرد کوه به ترتیب از شمال باختری به جنوب خاوری عبارتند از تنگ ایل بیک ، بازفت یا زرد ، کول خدنگ ، گینه شه و کلون چی .
۲- دره های یخچالی بایخ برفهای چند ساله ( در بخش اصلی دره تقریباً همیشگی ) در دامنه شمال غربی و شمالی واقع شده اند. زیباترین ویژگی این دره های یخچالی ، غارها و رودخانه های یخی است . مهمترین و شگفت انگیز ترین غار یخی زرد کوه و حتی ایران در دره شمال غربی قله هفت تنان دیده می شود درازای این غار در مرداد ماه به حدود ۱ کیلو متر می رسد و به راحتی می توان از زیر آن گذر کرد ، همچنین در تنگ ایلبیگ ( ایله وگ ) در جبهه شمال شرقی قله هفت تنان یکی از طولانی ترین دره های یخ برفی ( برخی به اشتباه به آن رودخانه یخی گفته اند) ایران قابل دیدن است . درازای متوسط یخ برف آن حدود ۱۲ کیلومتر است ودر زمستان و اوایل بهار طول کل دره را فرا می گیرد. از دیگر دره های یخچالی مهم زرد کوه می توان از یخچال آب سفید ( تنگ بازفت یا زرد ) چال میشان ، کول خدنگ و کلون چی نام برد.
۳- دیواره های و پرتگاههای بلند صخره های عظیم آبکندها ، سیرکهای یخچالی ، غارها و اشگفت ها ، لانه های برفی ، درز و شکاف های فراوان و هوازدگی شدید سنگها و چشمه سارهای بزرگ وبی نظیر از دیگر ویژگیهای بارز منطقه است.
آبها:
کوههای بلند و برف گیر زرد کوه ، بارش فراوان سرعت کند ذوب برف و درز و شکافهای بسیار سنگهای منطقه ، سبب شکل گیری چشمه سارهای فراوان و بی نظیر گردیده که سر چشمه اصلی پر آب ترین رودخانه ایران یعنی کارون و یکی از مهمترین رودخانه های ایران مرکزی یعنی زاینده رود است. همچنین یکی از شاخاب های اصلی رودخانه دز از این استان سرچشمه می گیرد . این رودخانه ها از بهم پیوستن دهها رود فرعی و جویبارها و نهرهای متعدد تشکیل شده و در مسیر خود جاذبه های طبیعی زیبا و بکری را بوجود آورده است . در دره جنوبی موازی با کوهستان زرد کوه رودخانه بازفت ( از شاخه های اصلی کارون ) سرچشمه گرفته و جریان می یابد. در دره شمالی رودخانه کوهرنگ ( یکی دیگر از شاخه های اصلی کارون ) جریان دارد . در حال حاضر بخش مهمی از آب این رودخانه توسط تونلهای ۱و۲ به رودخانه زاینده رود در دره شمالی این رودخانه منتقل می شود . شاید بتوان گفت برخی از چشمه های زرد کوه ( مانند چشمه کوهرنگ یا زرد کوه ، ماربره ، شیخ علیخان و غیره ) جز بی نظیر ترین و شگفت انگیز ترین چشمه های دنیا به شمار روند.
مسیرهای صعود :
همانطوریکه بیشتر اشاره گردید زرد کوه قله های بسییاری دارد و صعود به آنها نیز می تواند از مسیرهای گوناگون انجام پذیرد. صعود از دامنه های جنوبی به دلیل وجود دیواره ها ، پرتگاهها و شیبهای تند بسیار سخت وفنی می باشند. بهترین و مهمترین مسیرهای صعود به کوهستان زرد کوه دامنه شمالی این کوهستان است . کلونچی شاه شهیدان دوزرده و هفت تنان از بلندترین و معروف ترین قله های زرد کوه به شمار می روند در مسیر صعود این قله ها دو پناهگاه و یک جان پناه ساخته شده است . نظر به اهمیت قله های مذکور در اینجا کوشش خواهد شد بصورت کوتاه زمان و برخی از ویژگیهای کلی مسیرهای صعود آنها مورد اشاره قرار گیرد. در ضمن نقشه کوهستان زرد کوه مسیر صعود به این قله ها را نشان می دهد
شهر چلگرد مبدأ مناسب صعود به بسیاری از قله های زرد کوه از جبنه شمالی می باشد . چلگرد در ۸۸ کیلومتری شمال باختری شهرکرد واقع شده است نزدیک به دو ساعت می توان از ترمینال آزادی شهرکرد خود را به وسیله مینی بوس به چلگرد رساند.
کلونچی :
برای رسیدن به قله کلونچی بلندترین قله زرد کوه (۴۲۲۱ متر ) از حدود ۴ کیلومتری شرق چلگرد ( در جاده شهرکرد- چلگرد ) به سمت جنوب پیچیده و در جاده تونل و تأسیسات سد دوم کوهرنگ حرکت می کنیم . حدود ۴ کیلومتر از این جاده آسفالت و حدود ۱۲ کیلومتر جاده خاکی دارد و در مجموع حدود ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت با مینی بوس زمان می برد. آغاز مسیر کوهنوردی برای دسترسی به پناهگاه کلونچی در حدود ۲ کیلومتری پس از سد دوم کوهرنگ در محلی بین تنگ کول خدنگ یا خرسان ( از زیر قله های کلونچی و شاه شهیدان شروع شده و به سد دوم منتهی می شود) و تنگ پس از آن ( به طرف جنوب شرقی ) یعنی تنگ کینه شه نزدیک به چشمه ای کوچک که جایگاه کوچ نشینان بختیاری نیز می باشد از اینجا ابتدا به طرف جنوب حرکت کرده و سپس به طرف راست یا غرب گرایش یافته و در شیب تند دره ای بالا می رویم . انتهای این شیب گردنه ای است که سمت مقابل آن به تنگ کول خدنگ می رسد . از این گردنه به سمت چپ یا جنوب غرب از مسیری پایکوب و مشخص حرکت می کنیم . پناهگاه در ارتفاع حدود ۳۵۰۰ متری قرار گرفته است . این پناهگاه در سال ۱۳۷۴ توسط گروه پیام زرد کوه ساخته شده و در حدود ۲۵ نفر جا دارد . در مجموع بطور متوسط حدود ۴ ساعت تا پناهگاه زمان نیاز است . از پناهگاه نیز به سوی جنوب غرب حرکت شروع می شود و قله کلونچی فرعی نمایان است. این مسیر از خط الرأس یکسری قله های کوچک که در بین آنها چاله های برفی که برف آنها به ویژه در بخشهای بالاتر تا اواخر تابستان می ماند . با کمی پیچ و خم گذر می کند. حدود ۲٫۵ ساعت زمان برای رسیدن به قله کلونچی فرعی و اصلی گردنه ای وجود دارد که حدود ۱۵۰ متر ارتفاع کمتر دارد. از این گردنه از دو طرف می توان این قله را صعود کرد . یکی گذر از کنار یخچال کول خدنگ در سمت شمال غربی قله اصلی و دوم عبور از دره جنوب شرقی و صعود به قله از سمت شرق آن که در مجموع حدود ۱ ساعت زمان می برد . قابل اشاره است صعود از سمت شمال به دلیل وجود پرتگاهها مشکل و فنی است در ضمن می توان با کوله سبک از سد دوم از تنگ کول خدنگ خود را به قله کلونچی رساند. صعود از این مسیر حدود ۷ ساعت طول می کشد
مسیر برگشت از همان مسیر رفت است و در مجموع تا پایین حدود ۵ ساعت زمان نیاز است
قله های مرکزی زرد کوه ( چال میشان ، دوزرده و شاه شهیدان )
مسیر مناسب برای صعود به قله های مرکزی زرد کوه از کنار سد و تونل اول شروع می شود.
جاده سد اول از حدود ۳ کیلومتری در ابتدای جاده چلگرد به شیخ علیخان و سر آقا سید در سمت شمال غرب کوه کارکنان جدا شده و این کوه را نیم دور زده و به سد اول کوهرنگ می رسد. جاده مورد نظر خاکی می باشد و طول آن در حدود کیلومتر است . این مسیر با مینی بوس در حدود نیم ساعت است . البته می توان کوه کارکنان را از کنار دره یا تنگ شاه عباس صعود کرد و به سد اول رسید که بطور متوسط ۱٫۵ ساعت زمان نیاز دارد.
آغاز کوه پیمایی از کنار تأسیسات سد اول کوهرنگ می باشد . تأسیس این سد اگر چه در سال ۱۳۲۷ شروع شده و در سال ۱۳۳۳ خاتمه یافته با این حال فکر یا اندیشه ایجاد آن به گذشته های دور بر می گردد . چنانچه طبق بررسیهای تاریخی و نقل قولهای دهان به دهان و همچنین آثار بر جای مانده در بخش شمال غربی کوه کارکنان در کنار دره معروف به شاه عباس جهت انتقال آب رودخانه کوهرنگ به زاینده رود کنده اند.
همنوردان همه در تلاشند وبرای حرکت آماده می شوند پس از برداشت آب گوارایی از چشمه کنار تأسیسات سد اول حرکت شروع می شود. هنگام آغاز حرکت ساعت ۱٫۱۵ دقیقه است . هوا بسیار صاف و آفتاب شدید مرداد ماه کم کم ما را کلافه می کند رفت ما در دره مقابل تأسیسات سد اول ادامه می یابد . پس از ۵۰ دقیقه راه پیمایی در ابتدای دره لاسبز قرار می گیریم . سپس ما از اینجا به سمت تنگ یا جنوب شرق در امتداد دره لاسبز از مسیر چشمه ای کوچک در زیر سنگ بزرگی که به تقریب در میان دره لاسبز واقع شده تشنگی شدید ما را برطرف می سازد . سپس حرکت ما تا گردنه لاسبز ادامه یافته و از آنجا در کنار طقعه سنگ بزرگی به طرف جنوب تا جنوب غرب یا سمت راست بالا می رویم .شیب این قسمت نسبتاً زیاد و به طرف بالا شدیدتر می شود .سنگهای آهکی این بخش بر اثر انحلال زیبایهای خاصی پیدا کرده است در انتهای این شیب صخره ای قرار گرفته که به سمت جنوب شرق یا سمت چپ ارتفاع آن زیادتر است
به همین خاطر مسیر کمی به سمت راست گرایش یافته و جایی که ارتفاع صخره کمتر است بالا می رود در بالای این قسمت سطح نسبتاً همواری در ارتفاع حدود ۳۴۰۰ متری قرار دارد که در آنجا جان پناه فلزی به شکل نیمه استوانه ای در سال ۷۱ از طرف هیأت کوه نوردی و تربیت بدنی استان چهارمحال و بختیاری بنا شده است . هنگامی که به جان پناه رسیدیم ساعت ۵٫۴۵ دقیقه است و در مجموع از از سد اول تا جان پناه ۴٫۵ ساعت حرکت ما زمان برد . در کنار جان پناه در آن ماه آب وجود نداشت . به همین خاطر برای تأمین آب چند نقر مجبور شدند حدود ۲۰۰۰ متر بالا رفته و از ابتدای یخچال چال میشان آب بیاورند . در واقع از چشمه لاسبز تا ابتدای یخچال چال میشان آب در مسیر مورد نظر مشاهده نشد.
شب در جان پناه می مانیم . گنجایش جان پناه حدود ۲۰۰ نفر است آتش مختصری بر پا می شود و در کنار آتش شام صرف می گردد باد خنکی از جنوب غرب می وزد ماه به شکل هلالی باریک در بالای قله نمایان است که کم کم غروب می کند در این اسمان صاف احساس می کنی ستاره ها به تو نزدیکترند و گویی زمان ایستاده و همه چیز زیبایی خاصی دارند. از دور چراغهای شهر چلگرد و برخی از روستاهای دور است و همچنین آتش مختصر سیاه چادرهای عشایر کوچنده بختیاری که در جای جای دره کوهرنگ استقرار یافته اند جلوه گری می نمایند
حرکت از جان پناه به سمت قله در ساعت ۶ صبح شروع می شود. ابتدا به تپه ای در راستای جنوبی بالامی رویم و به ابتدای یخچال چال میشان می رسیم به نظر می رسد تپه مذکور از مورتهای یخچال چال میشان بوجود آمده باشد . این یخچال به صورت یک چال بزرگ نیم دایره ای ( به شکل یک آمفی تئاتر بزرگ ) که دارای شیب تندی است و خط الرأس بالای آن قوسی شکل بوده و صعود به آن از دو یال شرقی یا غربی صورت می گیرد. البته بیشتر صعودها از یال غربی انجام می شود. در سالهای پر بارش یخچال چال میشان مناسب اسکی تابستانه می باشد.
قله چال میشان تقریباً در مرکز یال قوسی شکل قرار دارد. ارتفاع این قله ۳۸۷۰ متر است ساعت ۸ صبح بر روی قله چال میشان قرار می گیریم از اینجا حرکت بر روی خط الرأسی با شیب ملایم به سمت قله زرده و دوزرده می رود در اینجا بیشتر قلل زرد کوه نمایان است . در سمت شمال غرب چشم انداز قله های آب سفید ، هفت تنان وسیردان و در سمت جنوب شرق کلونچی شاه شهیدان و قلل جنوب شرف خودنمایی می کنند. نیم ساعت بعد از قله چال میشان به قله دو زرده می رسیم ارتفاع این قله حدود ۴۰۰۰ متر است دره سر سبز بازفت با امتداد شمال غرب – جنوب شرق از سمت جنوب این قله قابل مشاهده است . در سمت غرب این قله پرتگاه بلندی قرار دارد که در پایین آن یخچال بزرگی متشکل از یخهای بلوری شکل گرفته است
این یخچال در انتهای تنگ بازفت تشکیل شده و راه عشایر کوچنده که از این تنگ می گذرد از سمت راست آن و از کنار قله آب سفید عبور می کند. در سمت شرق دو زرده تنگ کول خدنگ قرار دارد
در انتهای این تنگ یخچال بزرگی تشکیل شده که به قله های کلونچی و شاه شهیدان و کلونچی از طریق خط الرأس پس از قله دو زرده با چند بار بالا و پایین و دو صخره به ارتفاع حدود ۲۰ متر حدود ۴ ساعت زمان نیاز استبرگشت از قله دو زرده تا سد اول کوهرنگ حدود ۴ ساعت زمان می برد و به این ترتیب خالص زمان صعود و فرود به این قله ۱۰ تا ۱۱ ساعت است.
هفت تنان :
هفت تنان این کوه اسطوره ای در نزد عشایر با ابهت خاصی رو به سمت جنوب سر برافراخته است بر اساس برنامه پیش بینی شده با چند تن از همنوردان تصمیم به صعود این قله در اردیبهشت ماه ۱۳۷۹ را داریم این قله را قبلاًٌ بیشتر در مرداد ماه صعود کرده بودیم برای دسترسی به این قله می بایست از چلگرد به شیخ علیخان رفت که فاصله آن در حدود ۱۰ کیلومتر است . جاده مذکور به روستاهای سر آقا سید و خویه منتهی می شود .شیخ علیخان می تواند آغاز حرکت باشد اما مناسب تر این است که جاده را ادامه داده و در حدود ۲ کیلومتر پس از شیخ علیخان در مکانی به نام گلچین که جایگاه کوچ نشینان بصورت متمرکز می باشد حرکت کوهپیمایی را آغاز کرد چشمه نسبتاً بزرگی به همین نام (گلچین ) در کنار جاده وجود دارد و بر روی آن استخری ایجاد شده است پس از آماده شدن اعضای تیم و برداشت آب از چشمه گلچین در ساعت ۴ بعد از ظهر حرکت کوهپیمایی به سمت هفت تنان شروع می گردد ابتدا از یکی از شاخابهای رودخانه کوهرنگ گذشته و پس از صعود از پادگانه سمت مقابل رودخانه ( به طرف جنوب غرب ) بصورت تپه ای با ارتفاعی حدود ۱۰۰ متر وارد دشتی کوچک می شویم
هفت تنان از دور همچون اسب سفیدی که بر روی دو پای خویش بلند شده و سر برافراشته به نظر می آید. با توجه به ماه صعود سراسر منطقه پوشیده از گلهای زیبا ( چون لاله ، لاله واژگون ، زنبق و نرگس و غیره ) و گیاهان تازه روئیده که عطر آنها فضا را پر کرده است این ویژگیها به همراه دیوار عظیم کوهستان زرد کوه که قله ها و ستیغ های بلند و سر به فلک کشیده آن تا پایین پوشیده از برف است . هوای دلپذیر و پراکنش سیاه چادرهای عشایر کوچنده بختیاری که به دنبال چراگاه های تازه گله های گوسفند آنها در سراسر منطقه پراکنده اند و صدای زنگوله های آنها از هر سو به گوش می رسد آنچنان هنرمندانه در کنار هم چیده شده اند که چشم هر تماشا کننده بدون ذوقی چون من را نیز خیره و به خود جلب می کند. پس از عبور از دشت کوچک به دره نسبتاًٌ عمیقی می رسیم که یکی از شاخه های اصلی آب کوهرنگ به نام رودخانه آبسرد در کف آن جریان دارد. از راهی پایکوب شده بصورت تراورسی برخلاف جهت جریان آب ، ارتفاع سمت راست یا شمال شرق رودحانه را به تقریب تا نیمه یا شیب ملایم پایین رفته و در کنار رودخانه قرار می گیریم. در اینجا پلی طبیعی ایجاد شده است . این پل از قطعه سنگ بزرگی که بر روی رودخانه افتاده تشکیل شده و به نام پل «جه جه » خوانده می شود بر اثر گذر عشایر کوچنده بختیاری در طی سالها و کمی دستکاری آنها مسیر مشخصی دارد . حرکت از چشمه گلچین تا پل جه جه یک ساعت زمان نیاز دارد. بعداز پل جه جه مسیر ابتدا از کنار آب در دره ای مقابل پل که از سمت هفت تنان می آید ادامه یافته و آنگاه پس از صعود بصورت دشت دامنه ای می شویم حرکت ما به سمت جنوب به طرف ابتدای دره ایل بیک است . دره ایل بیک از نزدیک قله هفت تنان شروع شده ( با راستابی به تقریب غربی – شرقی ) و در بین یال شمال شرقی هفت تنان و خط الرأس اصلی که این قله را به دیگر قله های زرد کوه متصل می سازد کشیده شده است
البته هنگامیکه به دشت دامنه ای می رسد به سمت شمال شرق منحرف می شود در محلی که دشت دامنه ای به کوه منتهی می شود پناهگاهی ساخته شده است.پناهگاه مذکور به همت گروه پیام زرد کوه بنا نهاد شده و در سال ۱۳۷۷ مورد بهره برداری قرار گرفته است . این پناهگاه مذکور به همت گروه پیام زرد گوه بنا نهاد شده و در سال ۱۳۷۷ مورد بهره برداری قرار گرفته است . این پناهگاه از نوع سنگی با سقف شیروانی و در حدود ۲۵ نفر جای می گیرد . در کنار پناهگاه چشمه وجود ندارد اما در آن موقع از سال خط برف از نزدیک آن می گذرد . در ضمن فاصله رودخانه آبسرده تا پناهگاه ۱ ساعت است.
همچنین چشمه ای کوچک در فاصله نیم ساعت در شمال غرب پناهگاه وجود دارد و آب آن مورد استفاده عشایر است . در ابتدای دره ایل بیک نیز یخ برف تا اواخر تابستان وجود دارد و به فاصله حدود نیم ساعت در دره آب وجود دارد
ساعت ۶ به پناهگاه رسیده و شب را در پناهگاه به استراحت می گذرانیم از همان ابتدای شب حاصل از ذوب برف یخ می زند و شب به نسبت سردی در پیش است صبح ساعت ۵ حرکت به سمت قله از دره ایلبیگ آغاز شد از همان ابتدا بر روی یخ برف حرکت می کنیم . اگر چه از دره ایل بیگ با عنوان یخچال ایلبیگ نامبرده شده اما چون از نظر علمی با شکل یخچال کلاسیک تفاوت دارد بنا بر این در اینجا از آن به عنوان یخ برف نام برده می شود . این دره طولانیترین دره یخ برفی استان و شاید بتوان گفت ایران و حتی خاورمیانه است طول یخ برف در این ماه یعنی اردیبهشت به حدود ۱۲ کیلومتر می رسد در سالهای خشکسالی در تابستان طول یخ برف به حدود ۷ کیلو متر می رسد . در سالهای پر بارش بخش اعظم این یخ برف بصورت دائمی تا ریزش برف جدید می ماند
سطح یخ برف در آن صبح زود یخ زده و حرکت ما با توجه به نداشتن کرامپون بسیار مشکل و کند است کم کم با بالا آمدن خورشید و گرم شدن هوا سطح برفها کمی نرم شده و حرکت ما ساده تر می گردد
پس از یک ساعت توقف برای صبحانه بر روی شیب ملایم دره بالا می رویم . در انتهای دره شیب تندی وجود دارد . هنگامیکه عقربه های ساعت ۱۲ را نشان می داد ما بر روی قله قرار گرفتیم در مجموع ۶ ساعت از پناهگاه تا قله زمان برد
از بالای قله مناظر زیبای دره بازفت شامل جنگلهای سرسبز ، رودخانه بازفت ، پرتگاههای دامنه های جنوبی زرد کوه و کوههای ماقارون ، سفید ، تاراز چشم اندازهای بسیار بدیعی بوجود آورده است .
برگشت از همان مسیر رفت است و تا کنار جاده ( چشمه گلچین ) حدود ۵ ساعت زمان نیاز است در پایان این بخش لازم به اشاره است مسیرهای مورد نظر مناسب فصل گرم می باشند
در ضمن همانطوریکه بیشتر اشاره گردید در دامنه های زرد کوه چشمه های منحصر به فرد و بسیار پر آبی وجود دارد که بسیار تماشایی و دیدن آنها نیاز به برنامه ریزی دارند . برای نمونه برای رسیدن به چشمه کوهرنگ می توان در جاده سد اول کوهرنگ حرکت کرده و نرسیده به سد از جاده ای فرعی به سمت راست یا جنوب غرب پیچیده و از یک پل معلق ( با سیم بکسل ایجاد شده ) بر روی رودخانه کوهرنگ عبور کرد آنگاه پیاده بر روی دشت دامنه ای به سمت جنوب غرب تا پای قله سیردان بین دره ایل بیگ و تنگ بازفت ( نزدیکتر به این تنگ ) حرکت کرد ( البته هم اکنون پلی دیگر بر روی رودخانه زرده شده و جاده ماشین رو تا چشمه کشیده شده است ) چشمه کوهرنگ در پای دامنه قله سیردان نزدیک به تنگ بازفت قرار گرفته است . دهانه این چشمه مانند یک حوض می باشد که به غاری پر از آب متصل است در مرداد ماه بیش از ۳ متر مکعب در ثانیه آب از دهانه چشمه خارج می شد از چلگرد تا این چشمه پیاده در حدود ۵ ساعت زمان نیاز است و از پل حدود ۲تا ۳ ساعت زمان می برد
بر اساس داده های موجود همه برنامه های کوه نوردی برای صعود به کوهستان زرد کوه هنگام زمستان از دامنه شمالی این کوهستان انجام گردیده است اگر چه مسیرهای صعود زمستانه به قله های زرد کوه تغییرات اندکی با مسیرهای فصل گرم دارد( مسیر زمستانه بیشتر از روی یال ها ) با این حال شرح پاره ای از این تغییر ها مناسب به نظر می رسد قابل اشاره است از شرح مسیرهای زمستانی که با مسیرهای تابستانه تطابق دارد ( مانند مسیر قله دو زرده ) خود داری شده است
شهر چلگرد در برنامه های عادی زمستانه آغاز کوهپیمای مسیر قله های بخش مرکزی کوهستان زرد کوه ( مانند دو زرده آب سفید و سیردان و حتی کلونچی ) است . در برخی شرایط مانند سال جار (۱۳۸۲) به دلیل کار در تونل آب رسانی ممکن است بخشی از جاده سد اول باز باشد و بتوان بخشی از مسیر با خودرو رفت
کلونچی :
از چلگرد به دو طریق خود را می توان به سد دوم کوهرنگ ( کمپ اول ) رساند یکی گذر از بخش شمال غربی کوه کارکنان از سمت راست دره شاه عباس و حرکت به سمت اول کوهرنگ و ادامه مسیر جاده به سمت سد دوم که در شرایط مناسب برف ( برف کوبی سنگین نباشد) از چلگرد تا سدو دوم حدود ۵ تا ۶ ساعت زمان نیاز دارد
مسیر دوم حرکت در جاده روستای قاسم آباد و تونل دوم می باشد . کوهپیمایی از روستای قاسم آباد و از کنار ساختمان منابع آب ( تونل دوم ) آغاز می شود و از دامنه شمالی کوه کارکنان ( روبروی ساختارهای منابع آب ) تا خط الرأس این کوه ادامه یافته و از آنجا به سد دوم منتهی می شود در این مسیر در هنگام بارش های برف زیاد برخی از دامنه ها بهمن گیر و خطرناک است و بایستی مواطب بود.
مسیر از سدو دون ابتدا در جاده و سپس بر روی دشت دامنه ای پایکوه تا جایگاه کوچ نشینان ( پارکینگ کوه نوردی یا گوسفند سرا) ادامه می یابد پس از کمی صعود مسیر بر خلاف مسیر تابستانه به سمت راست تغییر یافته و پس از سوار شدن بر روی یال تا پناهگاه پی گرفته می شود.
مسیر یال کم برف و در برخی قسمت ها سنگی می باشد . متوسط زمان صعودهای زمستانه از سد دون تا پناهگاه در شرایط برف مناسب ۶ ساعت است
از پناهگاه تا قله همانند مسیر زمستانه و بیشتر از روی یال ها مسیر ادامه یافته و زمان نیز به تقریب برابر با زمان تابستان یعنی رفت و برگشت حدود ۵ ساعت زمان لازم دارد
قله سیردان :
مسیر قله های چال میشان ، دو زرده ، آب سفید و سیردان یا کوه سرچشمه کوهرنگ از سد اول تا ابتدای دوره لاسبز یکی است . این مسیر در ابتدا کمی با مسیر تابستانه تفاوت دارد یعنی پس از عبور از پل سد اول از شیب روبروی آن بالا رفته و بر روی یال سمت ابتدای دره بره مرده حرکت کرده که کم کم این یال به دشت دامنه ای منتهی می شود که مسیر مستقیم به سوی ابتدای دره لاسبز پیش می رود . در ابتدای دره لاسبز مسیر قله سیردان از مسیر قله های دو زرده و چال میشان ( مسیر درهمان مسیر تابستانه ) جدا شده و به طرف ابتدای تنگ بازفت یا دره آب سفید پی ش می رود . از اینجا پس از عبور از رودخانه مسیر به سمت راست و به سوی یال پیش می رود و تا قله بر روی یال ادامه دارد. در شرایط برف مناسب در مجموع حدود ۱۸ تا ۲۰ ساعت زمان رفت و برگشت نیاز دارد.
هفت تنان :
روستای شیخ علیخان آغاز کوهپیمایی زمستانه است . حرکت از انتهای غربی روستا شروع می شود . نخست بایستی شاخاب اصلی رودخانه کوهرنگ را پشت سر گذاشت و از دامنه تپه ای که در امتداد تپه هایی دیگر با جهت موازی با کوهها ( شمال غربی – جنوب غربی ) به سمت دشت دامنه ای سمت جنوب غربی این تپه ها رفت . مسیر به سوی ابتدای دره ایلبیگ پیش می رود . چون در زمستان به دلیل بهمن گیری مسیر نمی توان به سوی پل جه جه رفت بنابر این از شیب دامنه روبروی دره ایلبیگ ( حدود ۵۰ متر پایین تر ) به سمت غرب تا کنار رودخانه پایین رفته و برای عبور از آب اگر نردبان مخصوص نداشته باشید ناگزیر بایستی به آب زد که در زمستان کمی مشکل و تدابیر مناسب برای جلوگیری از سرما زدگی را بایستی بکار برد.
پس از گذر از رودخانه در دره ایلبیگ پیش می رویم ( حدود ۲۰۰ متر ) و در جایی که دره کمی باز می شود و یک شاخه آب از سمت چپ ( شرق ) به دره ایلبیگ می پیوندد به سوی سمت راست ( غرب) گرایش یافته و از شیب دامنه ای سطح برشی کنار رودخانه بالا رفته و بر رودی دشت دامنه ای حرکت به سمت دره لاشیر ادامه می یابد. کمپ اول در ابتدای دره لاسیر و به تقریب در انتهای جنوب غربی دشت دامنه ای در جایگاه استقرا و کوچ نشینان بختیاری در تابستان می باشد. در شرایط مناسب از شیخ علیخان تا این کمپ حدود ۴ تا ۵ ساعت زمان نیاز است
حرکت از کمپ اول بر روی یال کوچکی در سمت چپ راست دره لاشیر ادامه می یابد که در انتهای مسیر کمی شیب تند می شود و سپس بر روی گردنه ای کوچک سوار می شویم که سطح هموار کوچکی در حدود ۳۰۰ متر مربع وجود دارد و برای شب مانی دوم مناسب است . از کمپ اول تا این گردنه حدود۹۰۰ متر ارتفاع زیاد می شود و حدود ۶تا ۷ ساعت زمان نیاز است.
مسیر از گردنه تا قله ابتدا با یک تراورس بر روی سطحی باشیب ملایم تا رسیدن به اولین یال در سمت چپ که تا خط الرأس ادامه یافته و سپس با کمی انحراف به سوی جنوب غرب به قله ختم می شود زمان مورد نیاز این بخش حدود ۲ تا ۳ ساعت است
منبع: وبلاگ کوه نویس(کورش بلای پور )
